Bảng tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025 mới nhất

(5/5) - 199 bình chọn.

24/07/2026 12

Bảng tài khoản kế toán là gì?

Bảng tài khoản kế toán là danh mục các tài khoản kế toán được xây dựng theo chế độ kế toán hiện hành nhằm phản ánh có hệ thống tình hình tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hệ thống tài khoản kế toán là một bộ phận quan trọng của chế độ kế toán doanh nghiệp, được ban hành kèm theo Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán. Mỗi tài khoản được quy định về:

Tên tài khoản.
Số hiệu tài khoản.
Nội dung phản ánh.
Nguyên tắc kế toán.
Kết cấu tài khoản.
Phương pháp hạch toán đối với các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

Việc sử dụng đúng hệ thống tài khoản giúp doanh nghiệp ghi nhận thống nhất các nghiệp vụ kế toán, đồng thời là cơ sở để lập Báo cáo tài chính theo quy định.

Lưu ý: Bài viết này tập trung vào hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Trường hợp doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán khác thì cần sử dụng hệ thống tài khoản tương ứng với văn bản pháp luật đang áp dụng.

Danh mục bảng tài khoản kế toán

Hệ thống tài khoản kế toán được xây dựng theo từng loại tài khoản, phản ánh các nhóm đối tượng kế toán khác nhau như tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh. Danh mục chi tiết được quy định tại Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp.

PHỤ LỤC II

HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP
(Kèm theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC ngày 27 tháng 10 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính)

A - DANH MỤC TÀI KHOẢN KẾ TOÁN

Số TT	SỐ HIỆU TK TT		TÊN TÀI KHOẢN
Số TT	Cấp 1	Cấp 2	TÊN TÀI KHOẢN
1	2	3	4
			LOẠI TÀI KHOẢN TÀI SẢN
01	111		Tiền mặt
02	112		Tiền gửi không kỳ hạn
03	113		Tiền đang chuyển
04	121		Chứng khoán kinh doanh
05	128		Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn
		1281	Tiền gửi có kỳ hạn
		1282	Trái phiếu
		1283	Cho vay
		1288	Các khoản đầu tư khác nắm giữ đến ngày đáo hạn
06	131		Phải thu của khách hàng
07	133		Thuế GTGT được khấu trừ
		1331	Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa, dịch vụ
		1332	Thuế GTGT được khấu trừ của TSCĐ
08	136		Phải thu nội bộ
		1361	Vốn kinh doanh ở đơn vị trực thuộc
		1362	Phải thu nội bộ về chênh lệch tỷ giá
		1363	Phải thu nội bộ về chi phí đi vay đủ điều kiện được vốn hoá
		1368	Phải thu nội bộ khác
09	138		Phải thu khác
		1381	Tài sản thiếu chờ xử lý
		1383	Thuế TTĐB của hàng nhập khẩu
		1388	Phải thu khác
10	141		Tạm ứng
11	151		Hàng mua đang đi đường
12	152		Nguyên liệu, vật liệu
13	153		Công cụ, dụng cụ
14	154		Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang
15	155		Sản phẩm
16	156		Hàng hóa
17	157		Hàng gửi đi bán
18	158		Nguyên liệu, vật tư tại kho bảo thuế
19	171		Giao dịch mua, bán lại trái phiếu chính phủ
20	211		Tài sản cố định hữu hình
21	212		Tài sản cố định thuê tài chính
22	213		Tài sản cố định vô hình
23	214		Hao mòn tài sản cố định
		2141	Hao mòn TSCĐ hữu hình
		2142	Hao mòn TSCĐ thuê tài chính
		2143	Hao mòn TSCĐ vô hình
		2147	Hao mòn BĐSĐT
24	215		Tài sản sinh học
		2151	Súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ
		21511	Súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ chưa đạt đến giai đoạn trưởng thành
		21512	Súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ đạt đến giai đoạn trưởng thành
		215121	Nguyên giá
		215122	Giá trị khấu hao lũy kế
		2152	Súc vật nuôi lấy sản phẩm một lần
		2153	Cây trồng theo mùa vụ hoặc lấy sản phẩm một lần
25	217		Bất động sản đầu tư
26	221		Đầu tư vào công ty con
27	222		Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết
28	228		Đầu tư khác
		2281	Đầu tư góp vốn vào đơn vị khác
		2288	Đầu tư khác
29	229		Dự phòng tổn thất tài sản
		2291	Dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh
		2292	Dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác
		2293	Dự phòng phải thu khó đòi
		2294	Dự phòng giảm giá hàng tồn kho
		2295	Dự phòng tổn thất tài sản sinh học
30	241		Xây dựng cơ bản dở dang
		2411	Mua sắm TSCĐ
		2412	Xây dựng cơ bản
		2413	Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ TSCĐ
		2414	Nâng cấp, cải tạo TSCĐ
31	242		Chi phí chờ phân bổ
32	243		Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
33	244		Ký quỹ, ký cược
			LOẠI TÀI KHOẢN NỢ PHẢI TRẢ
34	331		Phải trả cho người bán
35	332		Phải trả cổ tức, lợi nhuận
36	333		Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
		3331	Thuế giá trị gia tăng phải nộp
		33311	Thuế GTGT đầu ra
		33312	Thuế GTGT hàng nhập khẩu
		3332	Thuế tiêu thụ đặc biệt
		3333	Thuế xuất, nhập khẩu
		3334	Thuế thu nhập doanh nghiệp
		3335	Thuế thu nhập cá nhân
		3336	Thuế tài nguyên
		3337	Thuế nhà đất, tiền thuê đất
		3338	Thuế bảo vệ môi trường và các loại thuế khác
		33381	Thuế bảo vệ môi trường
		33382	Các loại thuế khác
		3339	Phí, lệ phí và các khoản phải nộp khác
37	334		Phải trả người lao động
38	335		Chi phí phải trả
39	336		Phải trả nội bộ
		3361	Phải trả nội bộ về vốn kinh doanh
		3362	Phải trả nội bộ về chênh lệch tỷ giá
		3363	Phải trả nội bộ về chi phí đi vay đủ điều kiện được vốn hóa
		3368	Phải trả nội bộ khác
40	337		Thanh toán theo tiến độ hợp đồng xây dựng
41	338		Phải trả, phải nộp khác
		3381	Tài sản thừa chờ giải quyết
		3382	Kinh phí công đoàn
		3383	Bảo hiểm xã hội
		3384	Bảo hiểm y tế
		3386	Bảo hiểm thất nghiệp
		3387	Doanh thu chờ phân bổ
		3388	Phải trả, phải nộp khác
42	341		Vay và nợ thuê tài chính
		3411	Các khoản đi vay
		3412	Nợ thuê tài chính
43	343		Trái phiếu phát hành
		3431	Trái phiếu thường
		3432	Trái phiếu chuyển đổi
44	344		Nhận ký quỹ, ký cược
45	347		Thuế thu nhập hoãn lại phải trả
46	352		Dự phòng phải trả
		3521	Dự phòng bảo hành sản phẩm, hàng hóa
		3522	Dự phòng bảo hành công trình xây dựng
		3523	Dự phòng tái cơ cấu doanh nghiệp
		3525	Dự phòng phải trả khác
47	353		Quỹ khen thưởng, phúc lợi
		3531	Quỹ khen thưởng
		3532	Quỹ phúc lợi
		3533	Quỹ phúc lợi đã hình thành TSCĐ
		3534	Quỹ thưởng ban quản lý điều hành công ty
48	356		Quỹ phát triển khoa học và công nghệ
		3561	Quỹ phát triển khoa học và công nghệ
		3562	Quỹ phát triển khoa học và công nghệ đã hình thành tài sản
49	357		Quỹ bình ổn giá
			LOẠI TÀI KHOẢN VỐN CHỦ SỞ HỮU
50	411		Vốn đầu tư của chủ sở hữu
		4111	Vốn góp của chủ sở hữu
		41111	Cổ phiếu phổ thông có quyền biểu quyết
		41112	Cổ phiếu ưu đãi
		4112	Thặng dư vốn
		4113	Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu
		4118	Vốn khác
51	412		Chênh lệch đánh giá lại tài sản
52	413		Chênh lệch tỷ giá hối đoái
53	414		Quỹ đầu tư phát triển
54	418		Các quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu
55	419		Cổ phiếu mua lại của chính mình
56	421		Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
		4211	Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế đến cuối năm trước
		4212	Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối năm nay
			LOẠI TÀI KHOẢN DOANH THU
57	511		Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
58	515		Doanh thu hoạt động tài chính
59	521		Các khoản giảm trừ doanh thu
			LOẠI TÀI KHOẢN CHI PHÍ SẢN XUẤT, KINH DOANH
60	621		Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp
61	622		Chi phí nhân công trực tiếp
62	623		Chi phí sử dụng máy thi công
		6231	Chi phí nhân công
		6232	Chi phí vật liệu
		6233	Chi phí dụng cụ sản xuất
		6234	Chi phí khấu hao máy thi công
		6237	Chi phí dịch vụ mua ngoài
		6238	Chi phí bằng tiền khác
63	627		Chi phí sản xuất chung
		6271	Chi phí nhân viên phân xưởng
		6272	Chi phí vật liệu
		6273	Chi phí dụng cụ sản xuất
		6274	Chi phí khấu hao TSCĐ
		6275	Thuế, phí, lệ phí
		6277	Chi phí dịch vụ mua ngoài
		6278	Chi phí bằng tiền khác
64	632		Giá vốn hàng bán
65	635		Chi phí tài chính
66	641		Chi phí bán hàng
		6411	Chi phí nhân viên
		6412	Chi phí vật liệu, bao bì
		6413	Chi phí dụng cụ, đồ dùng
		6414	Chi phí khấu hao TSCĐ
		6415	Thuế, phí, lệ phí
		6417	Chi phí dịch vụ mua ngoài
		6418	Chi phí bằng tiền khác
67	642		Chi phí quản lý doanh nghiệp
		6421	Chi phí nhân viên quản lý
		6422	Chi phí vật liệu quản lý
		6423	Chi phí đồ dùng văn phòng
		6424	Chi phí khấu hao TSCĐ
		6425	Thuế, phí và lệ phí
		6426	Chi phí dự phòng
		6427	Chi phí dịch vụ mua ngoài
		6428	Chi phí bằng tiền khác
			LOẠI TÀI KHOẢN THU NHẬP KHÁC
68	711		Thu nhập khác
			LOẠI TÀI KHOẢN CHI PHÍ KHÁC
69	811		Chi phí khác
70	821		Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
		8211	Chi phí thuế TNDN hiện hành
		82111	Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành theo quy định của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp
		82112	Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu
		8212	Chi phí thuế TNDN hoãn lại
			TÀI KHOẢN XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH
71	911		Xác định kết quả kinh doanh

Về mặt quản lý, doanh nghiệp có thể hiểu hệ thống này theo các nhóm chức năng sau:

Nhóm tài khoản	Nội dung phản ánh
Tài khoản tài sản	Tiền, các khoản phải thu, hàng tồn kho, tài sản cố định, bất động sản đầu tư, đầu tư tài chính và các tài sản khác
Tài khoản nợ phải trả	Các khoản vay, phải trả người bán, thuế và các nghĩa vụ phải thanh toán
Tài khoản vốn chủ sở hữu	Vốn góp, quỹ, chênh lệch đánh giá và lợi nhuận chưa phân phối
Tài khoản doanh thu và thu nhập	Doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ, doanh thu tài chính và thu nhập khác
Tài khoản chi phí	Giá vốn, chi phí tài chính, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác
Tài khoản xác định kết quả	Phục vụ việc xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ

Cách phân loại này giúp doanh nghiệp dễ hình dung vai trò của từng nhóm tài khoản trước khi nghiên cứu chi tiết từng tài khoản cấp 1 và cấp 2.

Vai trò của bảng tài khoản kế toán trong doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp cho rằng bảng tài khoản kế toán chỉ là danh mục để kế toán ghi sổ. Trên thực tế, đây là nền tảng của toàn bộ hệ thống kế toán và có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thông tin tài chính.

1. Chuẩn hóa việc ghi nhận nghiệp vụ kế toán

Mỗi nghiệp vụ kinh tế phát sinh cần được ghi nhận vào đúng tài khoản kế toán theo quy định. Điều này giúp:

phản ánh đúng bản chất giao dịch;
hạn chế sai sót khi hạch toán;
tạo sự thống nhất giữa các bộ phận kế toán.

Ví dụ, khoản tiền gửi có kỳ hạn đáp ứng điều kiện là đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn sẽ được phản ánh trên TK 128, thay vì ghi nhận như tiền gửi thanh toán thông thường. Việc phân loại phải căn cứ vào hướng dẫn của Thông tư 99.

2. Là cơ sở lập Báo cáo tài chính

Số liệu trên Báo cáo tài chính được tổng hợp từ các tài khoản kế toán.

Nếu doanh nghiệp sử dụng sai tài khoản, các chỉ tiêu trên:

Bảng cân đối kế toán;
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh;
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ;
Thuyết minh Báo cáo tài chính

đều có thể bị ảnh hưởng.

3. Hỗ trợ kiểm soát nội bộ

Một hệ thống tài khoản được thiết kế hợp lý giúp doanh nghiệp:

theo dõi chi tiết từng loại tài sản;
kiểm soát công nợ;
quản lý chi phí theo từng bộ phận;
đánh giá hiệu quả hoạt động.

Đây cũng là cơ sở để xây dựng quy chế hạch toán và quy trình kiểm soát nội bộ.

4. Phục vụ công tác kiểm toán

Trong quá trình kiểm toán Báo cáo tài chính, kiểm toán viên thường đánh giá:

việc lựa chọn tài khoản kế toán;
tính nhất quán trong hạch toán;
việc mở tài khoản chi tiết;
sự phù hợp giữa số liệu trên sổ kế toán và Báo cáo tài chính.

Việc sử dụng đúng bảng tài khoản kế toán ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp giảm thời gian điều chỉnh và hạn chế các sai sót trọng yếu.

Khi nào doanh nghiệp cần rà soát lại bảng tài khoản kế toán?

Doanh nghiệp nên xem xét lại hệ thống tài khoản trong các trường hợp sau:

Bắt đầu áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Chuyển đổi từ chế độ kế toán trước đây.
Nâng cấp hoặc thay đổi phần mềm kế toán.
Mở rộng lĩnh vực kinh doanh hoặc phát sinh nghiệp vụ mới.
Chuẩn bị kiểm toán Báo cáo tài chính.
Phát hiện sai sót trong quá trình hạch toán.

Việc rà soát không chỉ dừng ở việc cập nhật tên và số hiệu tài khoản mà còn cần đánh giá sự phù hợp của quy trình hạch toán, tài khoản chi tiết và cách trình bày thông tin trên Báo cáo tài chính.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi áp dụng hệ thống tài khoản kế toán?

Trước khi đi vào danh mục chi tiết của hệ thống tài khoản, doanh nghiệp nên lưu ý:

Chỉ sử dụng tài khoản đúng theo chế độ kế toán đang áp dụng.
Hiểu rõ nội dung phản ánh của từng tài khoản trước khi hạch toán.
Mở tài khoản chi tiết khi cần thiết để phục vụ quản trị và lập Báo cáo tài chính.
Phân biệt quy định kế toán với quy định thuế; việc ghi nhận kế toán không đồng nghĩa với việc được chấp nhận khi xác định nghĩa vụ thuế.
Rà soát định kỳ hệ thống tài khoản để bảo đảm phù hợp với hoạt động thực tế của doanh nghiệp.

Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99 được quy định như thế nào?

Theo Điều 11 Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp áp dụng Hệ thống tài khoản kế toán tại Phụ lục II để ghi sổ các giao dịch kinh tế phát sinh. Đồng thời, doanh nghiệp được phép sửa đổi, bổ sung tên, số hiệu, kết cấu hoặc nội dung phản ánh của tài khoản nhằm phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý, nhưng phải đáp ứng các điều kiện sau:

Phân loại và hệ thống hóa đúng bản chất nghiệp vụ kinh tế.
Không trùng lặp đối tượng kế toán.
Tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
Không làm thay đổi các chỉ tiêu trình bày trên Báo cáo tài chính.
Ban hành Quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương để làm căn cứ áp dụng đối với các nội dung đã sửa đổi, bổ sung.

Điều này cho thấy Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp có mức độ chủ động cao hơn trong việc tổ chức hệ thống tài khoản, nhưng vẫn phải bảo đảm tính nhất quán và khả năng lập Báo cáo tài chính theo quy định.

Cấu trúc của bảng tài khoản kế toán

Trong Phụ lục II, mỗi tài khoản được quy định theo cấu trúc thống nhất gồm:

Số hiệu tài khoản cấp 1.
Tên tài khoản cấp 1.
Tài khoản cấp 2 (nếu có).
Tên tài khoản cấp 2.

Ví dụ, trong nhóm tài khoản tài sản, danh mục đầu tiên bao gồm:

TK cấp 1	Tên tài khoản	TK cấp 2
111	Tiền mặt	-
112	Tiền gửi không kỳ hạn	-
113	Tiền đang chuyển	-
121	Chứng khoán kinh doanh	-
128	Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn	1281, 1282, 1283, 1288
131	Phải thu của khách hàng	-
133	Thuế GTGT được khấu trừ	1331, 1332
136	Phải thu nội bộ	1361, 1362, 1363, 1368
138	Phải thu khác	1381, 1383, 1388
141	Tạm ứng	-
151	Hàng mua đang đi đường	-
152	Nguyên liệu, vật liệu	-
153	Công cụ, dụng cụ	-

Bảng trên chỉ là một phần của danh mục tài khoản được quy định trong Phụ lục II và cho thấy mỗi tài khoản cấp 1 có thể được mở thành nhiều tài khoản cấp 2 để phục vụ việc theo dõi chi tiết.

Doanh nghiệp có được mở thêm tài khoản kế toán không?

Đây là câu hỏi được nhiều kế toán trưởng quan tâm khi xây dựng hệ thống kế toán nội bộ.

Theo Điều 11 Thông tư 99, doanh nghiệp được sửa đổi, bổ sung về tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của các tài khoản hướng dẫn tại Phụ lục II nếu việc sửa đổi đáp ứng các nguyên tắc của chế độ kế toán và không ảnh hưởng đến việc trình bày Báo cáo tài chính. Đồng thời, doanh nghiệp phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương để quy định rõ các nội dung đã sửa đổi.

Điều này có ý nghĩa thực tiễn đối với các doanh nghiệp có:

nhiều ngành nghề kinh doanh;
nhiều đơn vị trực thuộc;
yêu cầu quản trị chi tiết theo dự án, hợp đồng hoặc trung tâm chi phí;
phần mềm kế toán cần mở rộng mã tài khoản phục vụ quản trị nội bộ.

Tuy nhiên, việc mở rộng hệ thống tài khoản cần được thiết kế cẩn trọng để tránh trùng lặp nội dung phản ánh hoặc gây khó khăn trong quá trình lập và kiểm toán Báo cáo tài chính.

Hướng dẫn tra cứu bảng tài khoản kế toán

Khi tra cứu hệ thống tài khoản theo Thông tư 99, doanh nghiệp nên thực hiện theo các bước sau:

Bước 1. Xác định bản chất nghiệp vụ

Ví dụ:

Tiền mặt.
Tiền gửi ngân hàng.
Phải thu khách hàng.
Hàng tồn kho.
Tài sản cố định.
Khoản đầu tư tài chính.

Việc xác định đúng bản chất nghiệp vụ là cơ sở để lựa chọn đúng tài khoản kế toán.

Bước 2. Tra cứu số hiệu tài khoản

Sau khi xác định nhóm nghiệp vụ, kế toán tra cứu trong Phụ lục II để xác định:

tài khoản cấp 1;
tài khoản cấp 2 (nếu có);
nội dung phản ánh tương ứng.

Bước 3. Đọc hướng dẫn của từng tài khoản

Không nên chỉ dựa vào tên tài khoản.

Đối với mỗi tài khoản, Thông tư 99 còn hướng dẫn:

nguyên tắc kế toán;
kết cấu tài khoản;
phương pháp hạch toán các nghiệp vụ chủ yếu.

Đây mới là căn cứ để doanh nghiệp lựa chọn tài khoản và ghi nhận đúng nghiệp vụ phát sinh.

Lưu ý của kiểm toán viên

Trong quá trình kiểm toán Báo cáo tài chính, một số sai sót thường phát sinh không phải do định khoản sai mà do lựa chọn sai tài khoản kế toán hoặc mở tài khoản chi tiết không phù hợp với bản chất giao dịch. Điều này có thể dẫn đến:

trình bày sai chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính;
khó đối chiếu giữa sổ chi tiết và sổ cái;
mất nhiều thời gian điều chỉnh khi kiểm toán;
ảnh hưởng đến tính nhất quán của dữ liệu kế toán giữa các kỳ.

Vì vậy, trước khi đưa hệ thống tài khoản vào phần mềm kế toán, doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ danh mục tài khoản, quy chế hạch toán và nhu cầu quản trị nội bộ để bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa tuân thủ Thông tư 99.

NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG BẢNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN VÀ ĐIỂM KIỂM SOÁT KHI ÁP DỤNG THÔNG TƯ 99

Việc có một bảng tài khoản kế toán đầy đủ chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã áp dụng đúng chế độ kế toán. Trên thực tế, nhiều sai sót trong quá trình lập Báo cáo tài chính không xuất phát từ việc thiếu tài khoản mà từ cách lựa chọn, mở rộng và sử dụng tài khoản kế toán.

Thông tư 99 không chỉ ban hành danh mục tài khoản mà còn quy định nguyên tắc vận dụng hệ thống tài khoản, quyền chủ động của doanh nghiệp và trách nhiệm khi sửa đổi hệ thống này.

Nguyên tắc 1. Áp dụng hệ thống tài khoản tại Phụ lục II để ghi sổ kế toán

Theo Điều 11 Thông tư 99, doanh nghiệp áp dụng Hệ thống tài khoản kế toán tại Phụ lục II để phục vụ việc ghi sổ kế toán các giao dịch kinh tế phát sinh. Đây là cơ sở thống nhất để phản ánh tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí và các nghiệp vụ khác trong doanh nghiệp.

Điều này có nghĩa là khi phát sinh một nghiệp vụ kế toán, kế toán cần:

Xác định đúng bản chất kinh tế của giao dịch.
Tra cứu tài khoản tương ứng trong Phụ lục II.
Đọc hướng dẫn của tài khoản trước khi thực hiện hạch toán.

Lưu ý: Không nên lựa chọn tài khoản chỉ dựa trên tên gọi. Đối với mỗi tài khoản, Thông tư 99 còn hướng dẫn nguyên tắc kế toán, kết cấu tài khoản và phương pháp hạch toán.

Nguyên tắc 2. Doanh nghiệp được quyền sửa đổi, bổ sung hệ thống tài khoản nhưng phải đáp ứng điều kiện

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 99 là doanh nghiệp được phép sửa đổi, bổ sung về:

tên tài khoản;
số hiệu tài khoản;
kết cấu tài khoản;
nội dung phản ánh của tài khoản kế toán tại Phụ lục II,

để phù hợp với đặc điểm sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý. Tuy nhiên, việc sửa đổi phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

Phân loại và hệ thống hóa đúng nội dung kinh tế của các nghiệp vụ phát sinh.
Không làm trùng lặp đối tượng kế toán.
Tuân thủ các nguyên tắc kế toán theo quy định.
Không làm thay đổi hoặc ảnh hưởng đến các chỉ tiêu, thông tin trình bày trên Báo cáo tài chính.

Đây là cơ chế giúp doanh nghiệp linh hoạt trong quản trị nhưng vẫn bảo đảm tính nhất quán của thông tin tài chính.

Nguyên tắc 3. Ban hành Quy chế hạch toán kế toán khi sửa đổi hệ thống tài khoản

Thông tư 99 yêu cầu, khi doanh nghiệp sửa đổi hoặc bổ sung hệ thống tài khoản, doanh nghiệp phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương) làm cơ sở thực hiện. Quy chế này phải nêu rõ:

lý do sửa đổi, bổ sung;
nội dung sửa đổi;
trách nhiệm của doanh nghiệp đối với các nội dung đã sửa đổi.

Góc nhìn thực tiễn

Đây là tài liệu rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong nhiều doanh nghiệp.

Trong quá trình kiểm toán, khi doanh nghiệp sử dụng hệ thống tài khoản khác với danh mục tại Phụ lục II mà không có quy chế nội bộ, việc giải trình cách hạch toán có thể gặp khó khăn và làm tăng thời gian rà soát.

Nguyên tắc 4. Nếu không sửa đổi thì áp dụng nguyên hệ thống tài khoản tại Phụ lục II

Đối với các doanh nghiệp không có nhu cầu điều chỉnh hệ thống tài khoản, Thông tư 99 quy định áp dụng nguyên hệ thống tài khoản hướng dẫn tại Phụ lục II.

Đây là lựa chọn phù hợp với:

doanh nghiệp nhỏ và vừa;
doanh nghiệp mới thành lập;
đơn vị có ít nghiệp vụ đặc thù;
doanh nghiệp muốn chuẩn hóa hệ thống kế toán theo đúng hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Nguyên tắc 5. Trường hợp nghiệp vụ chưa được hướng dẫn trong Thông tư 99

Thông tư 99 chỉ hướng dẫn kế toán đối với một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu. Đối với các giao dịch chưa được hướng dẫn cụ thể, doanh nghiệp phải căn cứ vào:

nội dung và bản chất của giao dịch;
Luật Kế toán;
văn bản hướng dẫn Luật Kế toán;
Chuẩn mực kế toán Việt Nam;
các nguyên tắc hướng dẫn tại Thông tư 99

để thực hiện kế toán.

Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp phát sinh nghiệp vụ mới hoặc giao dịch có tính đặc thù.

Lưu ý: Không nên tự áp dụng máy móc phương pháp hạch toán của một giao dịch tương tự nếu chưa đánh giá bản chất kinh tế của giao dịch phát sinh.

Cách sử dụng bảng tài khoản kế toán trong thực tế

Thay vì ghi nhớ toàn bộ danh mục tài khoản, doanh nghiệp nên áp dụng quy trình tra cứu theo các bước sau:

Bước	Nội dung
1	Xác định bản chất giao dịch kinh tế phát sinh
2	Xác định nhóm đối tượng kế toán (tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí…)
3	Tra cứu tài khoản cấp 1 trong Phụ lục II
4	Kiểm tra tài khoản cấp 2 (nếu có)
5	Đọc nguyên tắc kế toán và phương pháp hạch toán của tài khoản
6	Thực hiện ghi sổ kế toán và lưu chứng từ theo quy định

Quy trình này giúp giảm nguy cơ lựa chọn sai tài khoản, đặc biệt đối với các nghiệp vụ đầu tư tài chính, công cụ tài chính hoặc giao dịch phát sinh không thường xuyên.

Những điểm kiểm soát nội bộ doanh nghiệp nên thiết lập

Để hệ thống tài khoản kế toán vận hành hiệu quả, doanh nghiệp nên xây dựng các điểm kiểm soát sau:

Kiểm soát 1. Chuẩn hóa danh mục tài khoản trên phần mềm

Đảm bảo danh mục tài khoản trên phần mềm kế toán thống nhất với hệ thống doanh nghiệp đang áp dụng và được cập nhật khi có thay đổi.

Kiểm soát 2. Quy định rõ nguyên tắc sử dụng từng tài khoản

Đối với các tài khoản dễ nhầm lẫn, nên có hướng dẫn nội bộ về phạm vi sử dụng và ví dụ minh họa để kế toán áp dụng thống nhất.

Kiểm soát 3. Rà soát định kỳ

Thực hiện rà soát hệ thống tài khoản trước thời điểm lập Báo cáo tài chính hoặc kiểm toán nhằm phát hiện:

tài khoản không còn sử dụng;
tài khoản mở trùng nội dung;
tài khoản chưa phản ánh đúng bản chất nghiệp vụ.

Kiểm soát 4. Đồng bộ với quy trình kế toán

Khi bổ sung tài khoản mới, cần đồng thời cập nhật:

quy trình hạch toán;
biểu mẫu chứng từ;
hướng dẫn nghiệp vụ;
phân quyền trên phần mềm kế toán.

Sai lầm doanh nghiệp thường gặp khi sử dụng bảng tài khoản kế toán

Sai sót	Hệ quả
Chọn tài khoản theo tên gọi thay vì đọc hướng dẫn	Ghi nhận sai bản chất nghiệp vụ
Mở quá nhiều tài khoản chi tiết	Khó quản lý và đối chiếu dữ liệu
Không ban hành Quy chế hạch toán khi sửa đổi hệ thống tài khoản	Khó giải trình với kiểm toán và thiếu tính nhất quán trong áp dụng
Không rà soát hệ thống tài khoản khi chuyển đổi sang Thông tư 99	Sai lệch số liệu và tăng thời gian điều chỉnh khi lập Báo cáo tài chính
Nhầm lẫn giữa quy định kế toán và quy định thuế	Có thể dẫn đến xử lý kế toán đúng nhưng chưa đáp ứng yêu cầu của pháp luật thuế hoặc ngược lại

Lưu ý về thuế: Thông tư 99 là văn bản hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Việc ghi nhận kế toán theo hệ thống tài khoản không đồng nghĩa với việc khoản mục đó đương nhiên được chấp nhận khi xác định nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp cần đối chiếu thêm các quy định của pháp luật thuế khi xác định thuế phải nộp.

Góc nhìn của Kiểm toán Đất Việt

Trong các cuộc kiểm toán, việc điều chỉnh số liệu thường không chỉ xuất phát từ định khoản sai mà còn từ thiết kế hệ thống tài khoản chưa phù hợp với mô hình hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, trước khi áp dụng Thông tư 99, doanh nghiệp nên:

rà soát danh mục tài khoản hiện có;
đánh giá nhu cầu mở tài khoản chi tiết phục vụ quản trị;
xây dựng hoặc cập nhật Quy chế hạch toán kế toán nếu có sửa đổi hệ thống tài khoản;
kiểm tra khả năng đáp ứng của phần mềm kế toán;
đào tạo kế toán viên về cách sử dụng thống nhất các tài khoản.

Việc chuẩn hóa ngay từ đầu sẽ giúp giảm rủi ro sai sót trong quá trình ghi sổ, lập Báo cáo tài chính và làm việc với kiểm toán viên.

Những sai sót doanh nghiệp thường gặp khi áp dụng bảng tài khoản kế toán

Việc áp dụng đúng hệ thống tài khoản kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp ghi nhận chính xác các nghiệp vụ kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng Báo cáo tài chính và giảm rủi ro trong quá trình thanh tra, kiểm tra hoặc kiểm toán. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp phải các sai sót do chưa rà soát đầy đủ hệ thống tài khoản hoặc chưa xây dựng quy trình hạch toán phù hợp.

1. Chỉ tra cứu tên tài khoản mà không đọc hướng dẫn kế toán

Đây là sai sót phổ biến nhất.

Nhiều kế toán lựa chọn tài khoản chỉ dựa trên tên gọi mà không nghiên cứu phần Nguyên tắc kế toán, Kết cấu tài khoản và Phương pháp hạch toán của từng tài khoản trong Phụ lục II.

Ví dụ

Khoản tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn có thể được phản ánh theo TK 128 – Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn nếu đáp ứng điều kiện theo hướng dẫn của tài khoản này, thay vì mặc nhiên ghi nhận vào tài khoản tiền gửi thanh toán. Việc phân loại cần căn cứ vào hướng dẫn cụ thể của Thông tư 99.

Hậu quả

Phân loại sai tài sản.
Sai chỉ tiêu trên Bảng cân đối kế toán.
Phải điều chỉnh khi kiểm toán.

2. Thiết kế hệ thống tài khoản quá đơn giản hoặc quá phức tạp

Một số doanh nghiệp chỉ sử dụng tài khoản cấp 1 cho mọi nghiệp vụ, trong khi một số khác lại mở quá nhiều tài khoản chi tiết mà không có quy định nội bộ.

Cả hai trường hợp đều gây khó khăn cho:

quản trị doanh nghiệp;
đối chiếu số liệu;
lập Báo cáo tài chính;
kiểm toán.

Khuyến nghị

Chỉ mở tài khoản chi tiết khi:

cần phục vụ quản trị;
cần theo dõi theo hợp đồng;
theo dự án;
theo khách hàng;
theo đơn vị phụ thuộc.

3. Không cập nhật hệ thống tài khoản khi áp dụng Thông tư 99

Khi chuyển đổi chế độ kế toán, nhiều doanh nghiệp chỉ cập nhật phần mềm mà chưa:

rà soát mapping tài khoản;
kiểm tra quy chế hạch toán;
đào tạo nhân sự.

Điều này có thể dẫn đến việc:

sử dụng nhầm tài khoản;
không thống nhất giữa các kế toán viên;
mất nhiều thời gian điều chỉnh cuối năm.

4. Không ban hành Quy chế hạch toán kế toán

Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hệ thống tài khoản trong một số trường hợp nhưng đồng thời yêu cầu doanh nghiệp ban hành Quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương đối với các nội dung đã sửa đổi.

Nếu bỏ qua bước này, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi:

đào tạo nhân sự mới;
giải trình với kiểm toán viên;
duy trì tính nhất quán trong nhiều kỳ kế toán.

5. Nhầm lẫn giữa kế toán và thuế

Đây là sai sót không hiếm gặp.

Cần phân biệt:

Nội dung	Kế toán	Thuế
Mục tiêu	Phản ánh trung thực tình hình tài chính	Xác định nghĩa vụ thuế
Căn cứ	Luật Kế toán, Thông tư 99 và các chuẩn mực kế toán	Luật Quản lý thuế và các luật thuế chuyên ngành
Kết quả	Ghi nhận trên sổ kế toán và Báo cáo tài chính	Xác định số thuế phải nộp

Lưu ý: Việc ghi nhận đúng tài khoản kế toán không đồng nghĩa khoản chi hoặc doanh thu đó đương nhiên được chấp nhận khi xác định nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp cần đối chiếu thêm các quy định của pháp luật thuế đối với từng giao dịch cụ thể.

Checklist chuyển đổi hệ thống tài khoản sang Thông tư 99

Doanh nghiệp có thể sử dụng checklist dưới đây để rà soát trước khi áp dụng Thông tư 99:

Rà soát danh mục tài khoản

□ Đã cập nhật danh mục tài khoản theo Phụ lục II.
□ Đã xác định các tài khoản cần mở chi tiết.
□ Đã loại bỏ các tài khoản không còn sử dụng.

Rà soát quy trình hạch toán

□ Đã cập nhật hướng dẫn hạch toán nội bộ.
□ Đã đối chiếu với các nguyên tắc kế toán của từng tài khoản.
□ Đã phân công trách nhiệm kiểm tra và phê duyệt.

Rà soát phần mềm kế toán

□ Đã cập nhật danh mục tài khoản trên phần mềm.
□ Đã kiểm tra mapping với Báo cáo tài chính.
□ Đã chạy thử số liệu.

Hồ sơ nội bộ

□ Đã ban hành Quy chế hạch toán kế toán (nếu có sửa đổi hệ thống tài khoản).
□ Đã đào tạo nhân sự.
□ Đã lưu trữ tài liệu hướng dẫn sử dụng.

Khi nào doanh nghiệp nên thuê đơn vị tư vấn?

Không phải doanh nghiệp nào cũng cần thuê tư vấn để áp dụng Thông tư 99. Tuy nhiên, việc sử dụng dịch vụ chuyên môn nên được cân nhắc trong các trường hợp:

Chuyển đổi từ Thông tư 200 sang Thông tư 99.
Có nhiều nghiệp vụ tài chính hoặc đầu tư phức tạp.
Hoạt động theo mô hình tập đoàn hoặc có nhiều đơn vị phụ thuộc.
Thay đổi phần mềm kế toán.
Chuẩn bị kiểm toán Báo cáo tài chính.
Cần xây dựng hoặc cập nhật Quy chế hạch toán kế toán.

Một đơn vị tư vấn có thể hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hệ thống tài khoản, thiết kế tài khoản chi tiết, xây dựng quy chế hạch toán và đánh giá sự phù hợp của quy trình kế toán trước khi đưa vào áp dụng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Bảng tài khoản kế toán là gì?

Đây là hệ thống các tài khoản kế toán dùng để phản ánh tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí và các nghiệp vụ kinh tế của doanh nghiệp theo chế độ kế toán áp dụng.

2. Doanh nghiệp có bắt buộc sử dụng đúng danh mục tài khoản trong Phụ lục II không?

Thông tư 99 quy định doanh nghiệp áp dụng Hệ thống tài khoản kế toán tại Phụ lục II. Đồng thời, doanh nghiệp được phép sửa đổi, bổ sung trong một số trường hợp nếu đáp ứng các điều kiện quy định và ban hành Quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương.

3. Có được mở thêm tài khoản cấp 2 hoặc tài khoản chi tiết không?

Có. Tuy nhiên, việc mở thêm cần phục vụ yêu cầu quản lý, không làm thay đổi bản chất thông tin và không ảnh hưởng đến việc lập Báo cáo tài chính theo quy định của Thông tư 99.

4. Có nên sử dụng chung một hệ thống tài khoản cho tất cả doanh nghiệp?

Không. Mỗi doanh nghiệp có đặc điểm hoạt động khác nhau. Hệ thống tài khoản cần được thiết kế phù hợp với quy mô, ngành nghề và yêu cầu quản trị, trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc của Thông tư 99.

5. Khi chuyển đổi sang Thông tư 99 cần làm gì trước?

Doanh nghiệp nên rà soát toàn bộ hệ thống tài khoản, quy trình hạch toán, phần mềm kế toán, biểu mẫu và đào tạo nhân sự trước khi áp dụng chính thức.

Kết luận

Bảng tài khoản kế toán là nền tảng của toàn bộ hệ thống kế toán doanh nghiệp. Việc lựa chọn và sử dụng đúng tài khoản không chỉ giúp ghi nhận chính xác các nghiệp vụ kinh tế phát sinh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng Báo cáo tài chính, hiệu quả quản trị và quá trình kiểm toán.

Thông tư 99/2025/TT-BTC trao cho doanh nghiệp quyền chủ động hơn trong việc tổ chức hệ thống tài khoản kế toán, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu về tính nhất quán, cơ sở pháp lý và trách nhiệm trong việc ban hành quy chế hạch toán khi có sửa đổi. Vì vậy, trước khi áp dụng hoặc chuyển đổi sang Thông tư 99, doanh nghiệp nên đánh giá toàn diện hệ thống tài khoản hiện có để bảo đảm phù hợp với mô hình hoạt động và đáp ứng đúng quy định pháp luật.

Liên hệ Tư vấn

Nếu doanh nghiệp của bạn đang:

chuyển đổi từ Thông tư 200 sang Thông tư 99;
cần rà soát hệ thống tài khoản kế toán;
cập nhật phần mềm kế toán;
xây dựng Quy chế hạch toán kế toán;
hoặc chuẩn bị kiểm toán Báo cáo tài chính,

hãy cân nhắc thực hiện một cuộc đánh giá tổng thể hệ thống kế toán trước khi áp dụng chính thức. Việc chuẩn hóa ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế sai sót, giảm chi phí điều chỉnh về sau và nâng cao độ tin cậy của thông tin tài chính.

Các dịch vụ Công ty Kiểm toán Đất Việt đang cung cấp: